Waarom ik de ophef rond NBV, YouVersion en de lancering van debijbel.nl niet zo goed snap

Gister was @NBG_bijbel bijna trending op Twitter. Emoties liepen hoog op. Wat was er gebeurd? De populaire bijbelapp YouVersion had een mail gestuurd naar haar gebruikers dat de NBV vertaling van het Nederlands Bijbelgenootschap van YouVersion ging verdwijnen. De NBV vertaling was inderdaad op verzoek van het Bijbelgenootschap uit de app gehaald omdat het Bijbelgenootschap zelf een website lanceert waar de NBV gelezen kan worden en op zoek is naar manieren om haar bijbelvertaalwerk in de toekomst veilig te stellen.

Christelijk Nederland was weer eens te klein.

Eerlijk is eerlijk. Ik vind het ook jammer. Ik ben enorm fan van de app van YouVersion en gebruik hem dagelijks op mijn tablet en smartphone. Het zit briljant in elkaar en werkt buitengewoon prettig. Verder is het helemaal gratis. Hartstikke mooi natuurlijk. Dan is het jammer als je favoriete bijbelvertaling niet meer beschikbaar is.

Maar hoe jammer ik het ook vind, ik begrijp wel de overwegingen van het Bijbelgenootschap. Ik wil de meest gehoorde (en mijns inziens soms wat ongenuanceerde) argumenten op Twitter graag even langslopen en daar wat op schieten.

Allereerst even een vooropmerking: Ik ben gekleurd in mijn opvatting. Maar dat zijn we gelukkig allemaal. In mijn geval komt dat met name omdat ik met mijn internetbureauGopublic de website debijbel.nl mocht vormgeven en ontwikkelen. Een fantastisch mooie opdracht waar we de afgelopen twee jaar met veel plezier aan gewerkt hebben. Een platform van Nederlandse bodem dat de komende tijd nog veel meer doorontwikkeld gaat worden. Maar gekleurd of niet gekleurd, dat betekent niet dat ik geen gefundeerde mening kan hebben. Sterker nog, door nauw met het Bijbelgenootschap samen te werken ben ik de organisatie enorm gaan waarderen en snap ik heel goed de overwegingen en uitdagingen waar ze voor staan. Dat er nu zo hard wordt gereageerd op sociale kanalen voelt dan ook niet ok. Vandaar deze blog.

Ik vind gewoon dat de bijbel gratis moet zijn.

Dat is uiteraard de meestgehoorde klacht. Onder andere mijn goede vriend Antonie Fountain riep dit:

En in deze blog wil ik hier niet aan te veel aan besteden want dat is voldoende gebeurt volgens mij: Het blijft gratis en toegankelijk. Het wordt nu geframed alsof de bijbel achter een betaalmuur komt en dat is simpelweg niet waar. Je kunt op debijbel.nl vanaf morgen gratis een accountje aanmaken met email en wachtwoord en de bijbel lezen. Voor leden van het NBG (slechts €25 per jaar) krijg je toegang tot alle functionaliteiten van debijbel.nl, onder andere een uitgebreide encyclopedie achtig ding, interactieve kaarten, een tijdlijn en nog wat meer van dat soort moois. En even sec gezien is het natuurlijk het goed recht van een instituut, een vereniging, of wat dan ook om de content die zij op haar kosten creëert op een bepaalde manier aan te bieden. Het voelt een beetje het verwende kindje van de klas om nu heel hard te roepen dat we hier recht op hebben. Ik vraag me in alle eerlijkheid af of dat zo is namelijk. Maar dan krijg je dus tweets als deze:

En voor mij zijn dat dus echt twee compleet verschillende dingen. De kerk en het bijbelgenootschap. Het NBG is een wetenschappelijk instituut waar wetenschappers werken om de grondteksten van de bijbel zo nauwkeurig mogelijk te vertalen in hedendaagse taal. En dat kost geld. Nu net hebben ze dat werk weer eens bewezen met de uitkomst van De Bijbel in Gewone taal, maar over 20 jaar hebben we weer een nieuwe bijbelvertaling nodig in dan ‘gewone taal’. Dat werk houdt niet op. En het NBG is niet de kerk. Het is een wetenschappelijke organisatie die vertaalwerk mogelijk maakt. Het is buitengewoon nobel dat het NBG wel degelijk een ANBI instelling is met leden die het bijbelgebruik verder willen stimuleren en verspreiden, maar het NBG is geen kerk.

Ik deel volledig de opvatting van Antonie dat de bijbel zoveel mogelijk gratis toegankelijk moet zijn voor iedereen die het maar wil lezen, maar het is op zijn minst zeer discutabel of het nou zo terecht is dat het NBG verantwoordelijk wordt gehouden voor het in praktijk brengen van die opvatting. Waarom zijn kerken niet guller in het steunen van het vertaalwerk zodat het NBG deze move helemaal niet had hoeven maken? Hebben we zelf niet het NBG gedwongen om keuzes als deze te maken? Donaties lopen terug en hoe moeten ze het vertaalwerk dan financieren? Ik hoor geen constructieve alternatieven. En zijn alle fervente bijbelgebruikers die zo fel reageren op Twitter en blog eigenlijk wel lid? Omdat ze het vertaalwerk zo belangrijk vinden. Als de bijbel gratis moet worden uitgedeeld aan iedereen die het lezen wil, wie is daar dan verantwoordelijk voor? De Kerk, gelovigen of een wetenschappelijk instituut als het Bijbelgenootschap?

NBV is betaald van legaten en giften

Ook een veelgehoord argument op Twitter en in blogberichten zoals deze van creatov.nlOver de misleidende titel die feitelijk onjuist is (bijbel komt niet achter een betaalmuur), is al genoeg gediscussieerd, dus dat laat ik even liggen, maar het punt met de legaten e.d. niet.
Wouter van der Toorn zegt daarover:

Naar mijn weten is de Nieuwe Bijbelvertaling destijds mogelijk gemaakt door een groot legaat (erfenis). Ik snap natuurlijk dat er veel moet worden bekostigd, maar je moet wel een goede reden houden om de hoofdprijs te blijven betalen voor een vertaling. En als dat slechts is om de interne organisatie van het bijbelgenootschap draaiende te houden, dan is dat een slechte reden.

Allereerst klopt de zin al niet. De NBV is namelijk gewoon gratis te lezen op debijbel.nl en straks ook op bijbelgenootschap.nl dus er is absoluut geen sprake van ‘de hoofdprijs’.

Verder is het zo dat deze giften zijn gegeven voor het verspreiden van de bijbel, iets waar het NBG nog steeds van harte voor staat. Het is interessant om te realiseren dat de meeste van deze erfenissen (legaten) gegeven zijn door mensen die nog niet eens wisten van het bestaan van Youversion. Er is immers begonnen aan de NBV in 1993 en Youversion is er pas op zij vroegst vanaf 1996, het oprichten van de kerk waaruit dit is voortgekomen, Yourchurch.tv. Met andere woorden, deze gevers wisten niet beter dan dat hun gift gebruikt zou worden voor het maken van de bijbelvertaling die vervolgens gewoon als boek in de boekhandel zou komen te liggen.

Kortom, bijbelverspreiding, gratis en het NBG zijn niet drie onlosmakelijk met elkaar verbonden ingrediënten, ook niet voor de jarenlange trouwe donateurs van het NBG.

Ook Van der Toorn vindt dat de bijbel gratis toegankelijk moet zijn voor iedereen (een opvatting die ik van harte deel), maar wil daarvoor zelf geen enkele verantwoordelijkheid nemen en richt zijn behoorlijk pittige woorden tot het NBG zonder enige constructieve handreiking. Het moet gratis zijn, en hoe, dat zoeken jullie zelf maar uit. Sterker nog, Van der Toorn stelt een boycot voor. Met andere woorden, help dan het vertaalwerk in het Nederlandse domein helemaal maar naar de knoppen. Een christelijke gedachte.

Wat dat betreft doet Jan Wolsheimer een veel constructievere poging.

Het is een conflict tussen oude en nieuwe media

Die viel ook een paar keer. Of: dit kan toch niet in een tijd van ‘open source’. Ik noem mijzelf ‘internet expert’ en wij bouwen met Gopublic online applicaties voor diverse uiteenlopende opdrachtgevers en een move als deze is in 2014 juist prima te verantwoorden. De informatie overload is zo ontzettend groot op het internet dat er een groeiende behoefte is aan kwalitatief hoogwaardige content (waarvoor we bereid zijn te betalen), maar ook aan gidsen die ons helpen om deze content te begrijpen, keuzes te maken in wat we wel en niet lezen en ons voorschotelen wat de moeite waard is en wat niet. Probeer op Youversion maar eens kwalitatief commentaar bij een bijbelvers te vinden. Er is een gigantische hoeveelheid bijdragen, maar er is geen enkele filter op kwaliteit.

Dat verklaart ook de succesvolle opkomst van initiatieven als De Correspondent en Blende. Juist in een tijd als deze hebben we een betrouwbare wetenschappelijk verantwoorde gids nodig die ons kwalitatief hoogwaardige content presenteert. Dat is het wat het NBG doet met deze website.

Zomaar even wat gedachten uit de losse pols als tegengeluid op al het geweeklaag op internet. Ik ben benieuwd wat de reacties zijn. Vul je vrij hieronder je mening te geven!