Over het binden en ontbinden…

De christelijke geloofstraditie is continu aan verandering onderhevig. En dat is iets goeds! Jezus zelf gaf zijn discipelen de autoriteit om te ‘binden’ en te ‘ontbinden’ (Mattheus 18:18). Hij zei tegen Petrus “wat je bind op aarde zal gebonden zijn in de hemel en wat je ontbind op aarde zal ontbonden zijn in de hemel.” Wat betekent die uitspraak? Ik las onlangs een boek voor de tweede keer van Rob Bell over deze materie en hij zegt daarover dat in die tijd had je rabbi’s. En die rabbi’s leerden hun discipelen om te worden zoals de rabbi was. Dat was het hele punt van het volgeling zijn. Worden zoals je rabbi is. Je ziet ook in het nieuwe testamen dat de leerlingen hun ‘netten lieten liggen’ en achter Jezus aangingen. Het was een grote eer om discipel te zijn van een rabbi. Het betekende namelijk dat de rabbi geloofde dat jij het in huis had om te worden zoals hij. Jezus kiest echter de leerlingen die ‘hun netten aan het repareren’ waren. Dat waren dus de jongens die niet meer op school zaten. Zij waren al uitgevallen. In het Joodse systeem van die tijd had je namelijk een strikte onderwijzing in de Torah vanaf kinds af aan. Ze memoriseerde de gehele Torah. Dat is het complete oude testament! Uit hun hoofd… Alleen de slimsten redden dat uiteraard en dat waren de jongens die vervolgens leerlingen werden van een Rabbi. De rest ging naar huis om het vak van zijn vader te leren. Die werden visser, boer of houtbewerker. Maar Jezus roept een paar van die vissers en hij zegt: “kom! Volg mij.” Dat betekende dus dat de Rabbi iets zag in deze jongens. Overigens stellen wij Petrus vaak voor met een dikke baard maar de kans is groter dat hij die baard nog niet eens in zijn keel had, laat staan op zijn kin! Hij was waarschijnlijk ergens tussen de 8 en 12 jaar oud toen hij geroepen werd om Jezus te volgen. Dat verklaart ook meteen de soms haast infantiele discussies van de discipelen onderling bijvoorbeeld over wie de belangrijkste van hen was. Het waren nog kinderen!

de kans is groter dat hij die baard nog niet eens in zijn keel had, laat staan op zijn kin!

Maar goed, zo’n rabbi was vaak een eigenaardige man die rondging van dorp naar dorp met een stapeltje leerlingen achter zich aan die hem op de voet volgden en precies wilden kopiëren wat de rabbi deed. Dat verklaart ook waarom Petrus meteen op het water wil lopen als Jezus dat doet! Hij wil zijn zoals zijn rabbi en dus ook op water lopen! En Jezus zegt dan: Kom maar! We weten allemaal wel hoe dat afloopt. Petrus raakt toch erg onder de indruk van de golven en begint te zinken. Jezus trekt hem eruit en zegt ‘jij kleingelovige!’ Het is interessant om af te vragen over welk geloof Jezus het hier heeft… Over geloof in God of over Petrus’ zijn geloof in zichzelf?!

Maar goed, nog even over die uitspraak van Jezus dat hij zegt dat wat ontbonden wordt door de leerlingen op aarde ontbonden zal zijn in de hemel. Wat bedoelt Jezus daarmee? Het was in die tijd een continue zoektocht naar wat het betekende om de Torah uit te leven. Niet heel veel anders dan vandaag… Wat betekende de woorden nou precies? Daarvoor moet je de bijbel interpreteren. Iemand die zegt: ‘Ik doe gewoon wat de bijbel zegt’ doet een uitspraak die niet klopt omdat je daarvoor de bijbel moet interpreteren. Je kunt niet ‘zomaar doen wat de bijbel zegt’, je doet dan wat je denkt dat de bijbel zegt. Je interpreteert de bijbel. En dat vergeten veel christenen vandaag de dag nog steeds wel eens. Net als wanneer je zegt dat een bepaalde voorganger heel ‘bijbels’ onderwijst. Dan bedoel je dat zijn onderwijs jou aanspreekt en dat het volgens jouw interpretatie dicht bij de oorspronkelijke bedoeling van de tekst ligt. De bijbel is een boek met een open einde. Je moet het interpreteren.

In die tijd had je leerlingen van rabbi’s. Zo’n rabbi leerde een bepaalde interpretatie van de Torah. Zo mocht je van de ene rabbi iets wel op de Sabbat wat van de andere rabbi dan weer niet mocht. Zo had iedere rabbi zijn eigen visie op de schriften en wat het betekende om ze uit te leven. Zo’n set aan interpretaties werd in die tijd ook wel het ‘juk van die rabbi’ genoemd. Jezus zei dat zijn juk ‘zacht was’ en zijn ‘last licht’. Dat is dus een rabbijnse uitspraak. Die voor de mensen in die tijd boekdelen sprak.

Maar zo’n rabbi wilde dus aan zijn leerlingen zijn juk leren. En dat gebeurde veel met het stellen van vragen. Je beantwoordde een vraag ook vaak met een nieuwe vraag. Dit zie je Jezus ook continu doen in het Nieuwe Testament. Hij beantwoord een vraag van de Farizeeërs ook vaak met een nieuwe vraag.

Maar goed, dat proces van interpreteren werd ook wel het ‘binden en ontbinden’ genoemd. Dat kon dan bijvoorbeeld gaan over hoe ver je mocht lopen op de Sabbat. Van de ene rabbi mocht je bijvoorbeeld 500 meter lopen op de Sabbat. Van de ander 1 kilometer. Zo ‘bond’ de rabbi bepaalde dingen en ‘ontbond’ hij andere dingen. Jezus geeft zijn leerlingen het gezag om te binden en te ontbinden. Dat betekent dus dat zijn leerlingen nieuwe interpretaties mogen hebben op de schrift. Het is een continu proces van zoeken, wikken, wegen en interpretaties maken van wat het betekent om de schriften uit te leven. En dat proces gaat nog steeds door. Zo zag je enkele decennia geleden absoluut nog geen vrouwen op de kansel of zelfs maar in het leiderschap van een kerk of geloofsgemeenschap. Vandaag de dag is dat in veel kerken inmiddels de normaalste zaak van de wereld. Dat komt omdat we nieuwe interpretaties van de schriften maken. En dat proces gaat nog steeds volop door. Of neem zoiets als homoseksuele huwelijken. Over enkele decennia zullen die gewoon gesloten worden in de meeste geloofsgemeenschappen. En Jezus gaf zijn discipelen (ons dus!) ook de autoriteit om nieuwe interpretaties op de schrift te hebben! Om erover in gesprek te blijven met elkaar.

Voor sommigen klinkt dit misschien heel bedreigend omdat het betekent dat bepaalde gewoontes en regels zullen veranderen. Ik vind dat zelf juist iets positiefs. Zolang we eerlijk met elkaar in gesprek blijven en samen blijven zoeken naar wat het betekent om de schrift uit te leven.