De geheime agenda van Marcus

Met kromme tenen zat ik zo’n vijf jaar geleden samen met Stefanie, mijn vrouw in de woestduinkerk hier 100 meter vandaan. We waren net getrouwd en begonnen aan een eerlijke ‘churchsearch’ zoals we dat noemden. We zochten opnieuw een gemeenschap van gelovigen waar we ons samen aan konden sluiten en betrokken konden raken. Ook de PKN bij ons in de straat behoorde tot de mogelijkheden. Totdat we daar een preek hoorden van de dominee die ons beiden definitief losmaakte van deze optie.

De Mattheus schrijver kiest er hier niet voor niets voor om Jezus te laten zeggen: Mijn god, mijn god, waarom heeft u mij verlaten.

Dat was een van de uitspraken die ik niet zo snel zal vergeten. Het vatte toentertijd (of dat nu eerlijk was of niet) voor mij samen hoe haar theologie waarschijnlijk in elkaar stak. Wat Jezus wel en niet zei, wel en niet deed, het was vooral een keuze van de evangelieschrijver. Ze bracht dit ook met een toon waarin we allebei proefden dat we er niet op hoefden te rekenen dat het ook daadwerkelijk gebeurd zou zijn of dat Jezus het daadwerkelijk gezegd zou hebben.

Kortom, de woestduinkerk viel af.

Uiteindelijk kozen we voor Crossroads International Church, en daar zijn we allebei nog steeds actief betrokken.

En afgelopen dinsdag hadden we weer small group. Stefanie en ik hosten een kring bij ons thuis (wij noemen ze LIFEgroups) en we deden een korte bijbelstudie uit Marcus 7.

Ik was er net recent op gewezen en door geïntrigeerd dat de evangelie schrijvers een ‘agenda’ hadden tijdens het schrijven. Zo ligt bij Johannes een flinke theologische lading op zijn woorden en lijkt hij vooral duidelijk te willen maken dat Jezus God zelf is. Mattheus benadrukt de vervulling van oud-testamentische profetieën en noemt als enige Jezus consequent ‘mensenzoon’ een verwijzing naar het visioen wat Daniel zag. Van het evangelie van Marcus wordt onder andere gezegd dat hij benadrukt dat de discipelen een voortschrijdend inzicht hadden over de identiteit van Jezus. Pas aan het eind van het Marcus evangelie wordt gesproken over Jezus als ‘de zoon van God.’ Aan het begin van Marcus wordt Jezus ‘rabbi’ genoemd. Later komen ze tot het inzicht dat Jezus meer is dan ‘rabbi’. Hij is een profeet. Weer later wordt Jezus ‘zoon van David’ genoemd’ en pas richting het einde komt de volle openbaring. Jezus is de zoon van God. Vanuit dat licht vallen nieuwe dingen op in het evangelie volgens Marcus. Als Jezus de storm het zwijgen oplegt vragen de discipelen zich af: “wie is deze man, dat zelfs de wind naar hem luistert”. Een duidelijke verwijzing naar deze voortschrijdende openbaring van de discipelen. Of de ontmoeting met de blinde Bartimeus die plotseling roept “Zoon van David, heb medelijden met mij”. En natuurlijk het gesprek van Jezus met zijn discipelen. “Wie zeggen jullie dat ik ben?” Het Marcus evangelie verteld ook het wonderlijke verhaal van de man die blind was vanaf zijn geboorte. Als Jezus hem geneest ziet hij eerst ‘mensen als bomen’. Pas na een tweede gebed is het zicht van de man volledig genezen. Het lijkt een verwijzing naar het proces van de discipelen die langzaam ‘genezen worden’ van hun perspectief op Jezus en steeds meer gaan zien wie hij werkelijk is.

Terug naar de smallgroup avond over Marcus 7. We lazen het verhaal van de confrontatie van Jezus met de Farizeeën. De discipelen wasten hun handen niet voor het eten en de Farizeeën spraken Jezus daarop aan. Vervolgens begint Jezus een preek te houden over dat niet hetgeen je eet of drinkt je onrein maakt, maar wat uit je hart komt. Marcus licht zelfs even toe dat Jezus hiermee ‘al het eten rein verklaarde’. De discipelen begrijpen dit niet helemaal. Wat op zich logisch is. Het zijn joden. Ze zijn opgevoed en doordrenkt met de thora. Met de reinheidswetten. En Jezus lijkt het hier compleet overboord te gooien. Wat bedoelde u Jezus, vroegen ze dan ook achteraf. En Jezus zegt dan iets heel wonderlijks.

Are you stupid?

Ik lees zelf uit een Engelse bijbel en daar staat het letterlijk zo. In NBV is het iets vriendelijk verwoord: Begrijpen jullie het nu nog niet? Maar in het grieks staat er ???????? (asynetos), wat zo ongeveer ‘stupid’, ‘achterlijk’ betekent. Zijn jullie achterlijk? Best wel een stevige reactie. Iemand uit de kring kwam hiermee en vond de reactie wel erg pittig. Waarom?

En toen moest ik dus aan het hele verhaal van hierboven denken. Misschien had Marcus wel een agenda. Probeert hij iets duidelijk te maken door het hele boek heen. Namelijk dat de discipelen groeien in inzicht.

De Marcus schrijver kiest er hier niet voor niets voor om Jezus te laten zeggen

Zijn jullie achterlijk?

En toen keek Stefanie mij veelbetekenend en lachend aan.

Zei ik dat?

Oeps.

Vijf jaar later. En kennelijk is wat ruimte gekomen tussen de bakstenen van mijn geloof. Misschien had Marcus een agenda. Misschien verteld hij dingen op een bepaalde manier om zijn punt kracht bij te zetten. Misschien heeft Jezus dingen niet letterlijk gezegd zoals ze opgeschreven staan. Dat wordt sowieso lastig als je alle vier de evangeliën naast elkaar legt. Ze kunnen niet allemaal gelijk hebben en toch vertellen ze dingen soms gewoon anders. Er zijn verschillen. Marcus werd pas zo’n 40 jaar na de dood en opstanding van Jezus geschreven. Dan weet je niet woord voor woord meer wat er gezegd werd.

Geloof ik dat Gods Geest door de woorden van de evangeliën en de rest van de bijbel waait?

Ja.

Geloof ik dat God zich openbaart door de bijbel?

Ja.

Geloof ik dat alles in de bijbel woord voor woord gebeurd is?

Daar wordt het spannend.

Het is spannend om zulke vragen aan de bijbel te stellen. Het is veel makkelijker gewoon stug te blijven roepen dat alles klopt. Het is spannend je op een terrein te bewegen waar deuren kraken en muren afbrokkelen. Hoe ga je om met dit eeuwenoude boek? Ik hoor sommige lezers al ‘hellend vlak’ roepen! Ik ben op zoek naar hoe we op een bewuste inspirerende manier om kunnen gaan met de bijbel zonder ons schuldig te maken aan kortzichtigheid en oogkleppen-gedrag. Hoe we om kunnen gaan met de bijbel zonder alle tegenspraak of de vragen weg te moffelen maar deze eerlijk in de ogen te kijken. Een spannende zoektocht.

En recent kwam ik er dus achter dat er in vijf jaar best veel gebeurd was.