Church for the ‘unchurched’ (3): Worship

Een paar gedachten met een advies als het gaat om ‘Church for the unchurched’ en ‘worship’.

Worship is een lastige term met een hoop associaties. Vooral in evangelische kringen in gebruik. Ik heb al meer posts geschreven over aanbidding. “And now let’s move into a time of nonsense” was daarvan een van de eerste. “Laten we nu een tijd van aanbidding hebben (ii)” was daarvan een vervolg. Mijns inziens, de moeite waard om even te lezen. Ik geloof echt dat het hoog tijd is op zoek te gaan naar een nieuwe weg. Een enigzins verouderde post is nog Worship in spirit and truth, een reflectie in het Engels. Deze laatste post gaat eigenlijk meer over het ‘beleven’ van Gods aanwezigheid.

Aanbidding moet weer veel meer gaan om leven en minder om het ‘rare moment waar iedereen z’n handen in de lucht doet’ op zondag in de dienst. Begrijp me niet verkeerd, ik geloof in een gemeenschappelijke vorm van gebed en aanbidding waarin we God ontmoeten. Maar we moeten loslaten dat het erom draait dat iedereen lekker meezingt. De cultuur is er niet naar dat ‘meezingen’ gelijkstaat aan verwondering en dus aanbidding. Het is individualistischer geworden. Persoonlijker. Meer innerlijk, minder uiterlijk. Dat heeft positieve en negatieve kanten.

We moeten grondig bezinnen waarom we nou eigenlijk doen wat we doen. Ik zou zo graag zien dat aanbiddingsleiders en kerkleiders maar ook gewone leden wat vaker naar zichzelf kijken met de ogen van een outsider. Met de ogen van de ‘unchurched’.

Een favoriete quote over aanbidding die mij ruimte geeft hierover na te denken is (en I know, al veel vaker ge-quote op deze blog) van William Temple:

Worship is an awakening of the conscience by the holiness of God, feeding the mind with the truth of God, purging the imagination by the beauty of God, opening the heart to the love of God, and devoting the will to the purpose of God.

Als ik deze lijn volg heeft aanbidding iets met heiligheid, waarheid, schoonheid, liefde en roeping te maken. Het maakt wakker, zet mensen en dingen in beweging. Het brengt verwondering. En uiteindelijk verandering. Als we dit geloven over aanbidding, dan geeft dat zoveel ruimte voor nieuwe dingen. Voor creativiteit, kunst, voor symboliek en mysterie. Het gaat over luisteren, bidden, reageren, kijken, ervaren, noem maar op…

Waarom zitten we dan toch zo vast in zingen?

Eerlijk is eerlijk, muziek heeft iets speciaals. Ik weet niet wat het is, maar het lijkt wel alsof muziek als geen andere vorm harten kan openen en raken. Maar we kunnen daarin ook leren luisteren. Pas geleden hadden we in de kerk een jonge songwriter die een lied zong en daarmee en soort animatie had gemaakt. Het was zo inspirerend. Het bracht me echt in aanbidding. Hij zong het lied live en de door hem zelfgemaakte animatie draaide op de beamer. Zie het filmpje hieronder. Waarom staat hij er maar een keer per jaar?

Juist voor de ‘unchurched’. Mensen leiden in verwondering. Dat betekent dus praktisch dat kwaliteit, zeker voor grote kerken als Crossroads, ongelofelijk belangrijk is. Ik schrijf dit natuurlijk erg vanuit het perspectief van Crossroads, waar elke zondag zo’n 1500 bezoekers komen. Wat een talent zit daar tussen! En wat maken we daar eigenlijk weinig gebruik van. Muzikanten, dichters, schilders, dansers, fotografen en camera mensen, ik ken er een aantal persoonlijk. En sommigen doen helaas niet (meer) mee vanwege het gebrek aan passie voor kwaliteit.

Ik weet natuurlijk, een grote kerk heeft de luxe om dergelijke mensen aan boord te hebben, maar des te meer hebben we als Crossroads de verantwoordelijkheid en roeping om hierin te pionieren. Momenteel doen we dat eigenlijk niet. Onze ‘aanbidding’ is eerlijk gezegd zelfs een beetje saai. Saaie liedjes. Weinig creativiteit. Middelmatig.

En dan de vocabulaire…

Zo ontoegankelijk.

Ook hier geldt weer: kijken we nog wel eens naar de teksten die we zingen met de ogen van ‘the unchurched’?

Crown him with many crowns, the lamb upon the trone.

Prima dat het in de bijbel staat, maar visualiseer dat nou eens…

Ik zie een lammetje bedolven met kronen…

En we hangen nog veel te sterk in de modus dat het om ‘meezingen’ draait. Maar daar draait het volgens mij allang niet meer om. Het draait in de eerste plaats om verwondering. Wanneer zien we de eerste DJ op het podium? Waarom niet meer ‘mixed media’ met video, beeldende kunst, gedichten en muziek? De Kunsten moeten het podium weer veroveren.

Praktisch zou ik willen aanbevelen om de aanbidding weer in teamverband tot stand te brengen. Aanbidding zou een wezenlijk onderdeel moeten zijn van het ‘design’ van een dienst en niet alleen maar ‘het ding’ van de worshipband. Momenteel heeft een aanbiddingsleider in de meeste kerken zoveel invloed op de dienst dat ze bijna het gezicht van de kerk bepalen. Een (te) enthousiaste ‘Can-I-hear-an-Amen-aanbiddingsleider’ geeft een compleet ander beeld dan een rustig tim-hughes-type. Maak je als kerk hierin een bewuste keuze of kijk je passief toe?

Deze post wordt al weer veel te lang, dus ik moet er nodig een eind aan breien. Samenvattend wil ik alleen maar zeggen: worship is verwondering. Laat de Kunst in z’n volle breedte meedoen in de zoektocht naar Gods schoonheid. En bepaal met elkaar hoe je dit vormgeeft.