Waarom ik door de VS het postchristelijke tijdperk beter ben gaan begrijpen
Ik merkte dat ik de laatste jaren, eigenlijk na 11 september 2001 steeds meer een hekel aan Amerika kreeg. Het imperialisme, de arrogantie, natuurlijk de ellende met Irak, Amerika was ‘sooo yesterday’. Amerikanen waren te zelfverzekerd, nederigheid leek ver te zoeken en egoïstisch. Ze rijden in veel te grote auto’s, hebben zelfs in de vuilnisbak nog airconditioning en ze hebben de feiten tegen zich: Amerika verbruikt met zijn 400 miljoen inwoners (slechts 5% van de wereldbevolking) ruim 26% van onze energie. Amerika was zeg maar de stoere bink bij het zwembad waar iedereen last van heeft, maar niemand durft er wat van te zeggen. Inmiddels is de ergenis, bij mij persoonlijk maar sinds de verkiezingen denk ik ook wel breder, wat milder. Zeker na mijn vakantie. Maar wellicht een andere post aan wat er zo bewonderingswaardig aan de VS is.
Maar de impopulariteit van Amerika nam, in ieder geval onder de wat linksgeoriënteerde lieden, steeds meer toe de laatste jaren. En Europa was was helemaal in. Wij hadden pas een rijke cultuur, vol met diversiteit. Onze historie kent hele diepe wortels. Amerika is gesticht door Europeanen en is eigenlijk met zijn 400 jaar geschiedenis maar een heel jong land. En New York is nota bene van Nederland geweest toen het nog nieuw Amsterdam heette. En Amerika is christelijk. Heel christelijk. En daarmee bedoel ik niet dat iedereen Jezus volgt en zijn woorden serieus neemt. Maar men is christelijk. Het land waar alles kan, het is nog steeds een christelijk land. Dit stamt nog uit de middelleeuwen toen men christen, moslim of wat dan ook was op basis van nationaliteit en niet zozeer op basis van persoonlijke keuzes. Als je Nederlander was, was je protestant. Op die manier heeft het christendom de samenleving diep beïnvloed. Democratie, onze waarden en normen, burgelijke stand, het is allemaal gebaseerd op het christelijk geloof. Zo ook in Amerika. (als reactie daarop kwam er ook binnen de VS een sterke beweging op gang met de nadruk op persoonlijke bekering en of je wel ‘born again’ bent, maar daarover later misschien meer). Punt is: hoewel in Europa de tekenen van onze christelijke wortels nog best wel zichtbaar zijn, zijn we absoluut een post-christelijk land in vergelijking met de VS.
Later realiseerde ik me dieper wat er aan het gebeuren is met christendom in de wereld op basis van ons bezoek het Arches National Park.Wie ervan gehoord heeft, weet wat ik bedoel. De immense ‘bogen’ die langzaam door de natuur ontstaan zijn. Ontzagwekkend en indrukwekkend. Maar de geschiedenis van deze ‘arches’ deed me denken aan de geschiedenis van het christendom. Even een microles geografie, maar blijf er even bij. Waar nu het park Arches te vinden is was vroeger (waarschijnlijk miljoenen jaren geleden) een zee. In de loop van de geschiedenis is deze zee langzaam verdampt, wat ervoor zorgde dat er een enorme zoutvlakte ontstond. In de loop der (miljoenen) jaren woei er langzaam zand over deze zoutvlakte. Zand wat in de loop der (miljoenen) jaren versteende. Dit creëerde landschappen die voor delen vandaag te zien zijn, zoals de ‘versteende duinen’. Het is bijzonder om te zien dat dit zo duidelijk vroeger gewone zandduinen zijn geweest. Maar in de derde fase stroomde er weer water door dit versteende zandlandschap. En dat water zorgde ervoor dat de onderliggende zoutlaag oploste in het water. Doordat deze laag onder de steenlaag als het ware langzaam verdween begon het steen erboven te bewegen. Zo ontstonden de ontzagwekkende ‘bogen’ geheel door de natuur gevormd. Wat er gebeurde in Arches gebeurde in Europa met het Christendom. Toen het Christendom langzaam institutionaliseerde en zijn invloed liet zien in ieder aspect van de samenleving was vrijwel iedereen christen. Maar in de loop der jaren loste ‘het hart’ van het christendom op. Secularisatie trad in en mensen geloofde niet meer in de God die het christendom predikte. De zoutlaag waarop zoveel gebouwd was, verdween. En dat brengt beweging in het gesteente wat erop ontstaan is. Waarom mogen homoseksuelen niet trouwen? Waarom maken we ons zo druk om abortus? Waarom drugsbeleid niet gedogen? Waarom ontwikkelingshulp? Waarom niet een strak asielbeleid en iedereen gewoon terugsturen? Al dat soort vragen worden gesteld in de context van dit ‘bewegende christelijke landschap’. Als je geen christen bent maar wel nog met allerlei structuren te maken hebt kun je je voorstellen dat er barsten komen in dit gesteente.
In Amerika klapperden mijn oren toen ik hoorde dat 90% van de Christenen McCain stemt waarvan velen puur op basis van abortusbeleid en homohuwelijk. Los van mijn persoonlijke opvattingen over deze hete hangijzers, is dit echt waar Amerikaanse christenen zich op willen profileren? Obama die ‘omziet naar de wezen en de weduwen’ en zich druk maakt om het ‘juk van de onderdrukten’ lijkt van minder belang? Zoals mijn Amerikaanse vriend Steve terecht opmerkte: “A lot of Christians our more concerned with abortion and the marriage of homosexuals than with Jesus.” Ander typerend voorbeeld: homeschooling onder christenen is heel normaal uit angst voor indoctrinatie van wereldse denkbeelden als evolutie en wat al niet meer.
In Europa, in Nederland kunnen we ons dit niet meer permitteren. We leven in een post-christelijk land. De kerk is van het centrum van de samenleving naar de marges verschoven. En dat biedt eigenlijk vooral veel kansen. We zullen ons moeten herbezinnen op hoe het koninkrijk van God eruit ziet. Hoe brengen we genade in plaats van veroordeling, relevantie in plaats van dogmatiek waar de post-christelijke Europeaan simpelweg niet meer mee uit de voeten kan. Hoe staan we in wereld en zijn we licht en zout in plaats van ons af te sluiten met onze eigen sportclubs, scholen, vriendenclubs, radiostations (ik lachte me rot op de interstate in Colorado) enzovoorts.
Ik las vanochtend uit Jesaja. En ik werd weer getroffen door dat kleine zinnetje uit Jesaja 61: For I, the Lord, love justice. I hate robbery and wrongdoing (vs. 8a). God houdt van gerechtigheid! De roeping van de kerk is aan te sluiten bij Gods missie to bring good news to the poor. To comfort the brokenhearted and to proclaim that captives will be released and prisoners will be freed. (vs 1-2)
Laten we boodschap van het Koninkrijk niet langer vergeestelijken en ons druk maken om de groeiende mensenhandel. Om ontwikkelingssamenwerking en armoede in eigen land en daarbuiten, om gedwongen prostitutie in de straten van Amsterdam en die van Mumbai. Om de groeiende depressiviteit onder de Nederlandse bevolking. Laten we ons druk maken om eenzaamheid, om de verhardende jeugd en straatcultuur, om Co2 uitstoot en innovatie van duurzame energie. Om gelijke kansen.
Ons paradigma moet om: Gods church doesn’t need a mission: Gods mission needs a church
Andere Posts die wellicht interessant zijn:
- Zien en begrijpen
- Post-Alpha, Ik weet het niet…
- Walter Brueggeman: The noise of Politics
- Church for the ‘unchurched’
- Wat is redding?
Related Posts
Tags
Share This
Dag Jurjen,
Interessant. Mooi beeld van die Arches, maar ik heb hier en daar een meningsverschil denk ik. Mijn mening is dat blogs daar een uitstekend platform voor bieden, voor debat. Dus laat ik van wal steken.
Laat mij eerst zeggen dat ik het eigenlijk met je eens ben, maar op een ander punt wil ingaan, waarmee ik de laatste tijd mee bezig ben.
Vooral Amerikaanse christenen, die vaak de Republikeinse partij stemmen, zijn voor een regering die zich niet zoveel met dingen bemoeit, behalve dan met abortus en dergelijken. Dit heeft mij aan het denken gezet. Afgelopen week hoorde ik Kenneth Copeland spreken over regering. K. Copeland, is misschien een controversieel figuur en ik was het absoluut niet eens met wat hij zei in deze context. 1 ding echter viel mij op.
Hij had het de hele tijd over ‘Government shouldn’t meddle’. Iets in die strekking. Hij wilde rechtvaardigen dat het niet de taak van de regering is om voor de armen te zorgen, maar die van de kerk. Al zijn andere punten opzij geschoven heeft hij nog steeds gelijk hierin.
Jazeker Obama zal meer in de armen in acht nemen en omzien naar de minder bedeelden. Dat is zeker nodig. Vanuit een Nederlandse achtergrond, die redelijk links is, sta ik daar ook achter. Maar zou dit niet de zaak van de kerk moeten zijn, meer dan de zaak van een regering? Dat de regering dit doet, is om dat de kerk het nalaat.
Misschien moeten wij daarin een revolutie beginnen.
Fritz
P.S. Overigens ben ik redelijk bedroefd met het feit dat Obama abortus wel heel erg makkelijk maakt. Dit haalt verantwoordelijkheid weg bij mensen die buiten Gods wetten omgaan. De pijn komt wel, hoeveel mensen ook kunnen zeggen van niet, maar een stuk later. Het zou niet zou makkelijk moeten zijn om een kindje uit je buik te moeten halen.
Voor de rest waardeer ik Obama. Zeker omdat McCain niet echt een serieuze kandidaat was.
He Fritz,
Leuk om je reactie te lezen! Ik denk eigenlijk als ik je reactie leest dat we het aardig eens zijn. De kerk is inderdaad JUIST de beweging die maatschappelijke verantwoordelijkheid moet nemen… Mijn punt is ook meer dat veel christenen niet in die mindset zitten, zeker in Amerika, maar ook hier. We denken nog teveel in dogma’s… Inderdaad droevig om te bedenken dat de overheid dingen oppakt omdat de kerk ze laat liggen… het zou net andersom moeten zijn.
En begrijp me niet verkeerd, ik ben geen voorstander van een liberaal abortusbeleid.. mijn punt is meer: wat zijn de afwegingen? liever geen abortus en een a-sociaal beleid of andersom? Bovendien zijn dus nog veel christenen in Amerika tegen een zorgstaat omdat ze bang zijn dat ‘we’ in socialisme stranden.
Zit jij nu in Zuid-Afrika overigens? (je tweets lezend..)
groeten,
Jurjen
Je benoemt me daar een ernstig dilemma. In het te schrijven vervolg van m’n artikel over het boek van Deepak Chopra (zie link wordpress: Entgegnung) kom ik dit dilemma straks ook tegen. Hoewel ik in het recente verleden op diverse websites heftig heb gedebateerd over – en dus tegen – de intense ellende die G.W. Bush over de wereld heeft gebracht, met zijn War on Terror etc., ben ik van mening dat bijbelgetrouwe christenen geen gemene zaak mogen maken met ernstige misstanden als abortus en het homohuwelijk. Hoe daarmee in wetgeving om te gaan is uiteraard een andere kwestie en vraagt wellicht om een pragmatische opstelling. Maar je geweten zal je maar dwarzitten in deze… Daarnaast vind ik het ieders verantwoordelijkheid iets (lees: veel dus) te doen aan armoede, werkloosheid, gezondheidszorg, ontwikkelingshulp etc. Dat is niet het privelege van de kerk (wat en hoogmoed). Nee, dat is de gezamenlijke taak van ons allen; als – beschaafde – samenleving zeg maar. Het heeft alles te maken met burgerschap, verantwoordelijkheid en normaal (mede)menselijk denken en handelen.
Het privilege ligt niet bij de kerk, dat is ook niet waar ik naar probeer te hinten. In de verste verte niet. Ik zou wel willen aangeven, dat de kerk (waaronder niet de minste: ik) daar behoorlijk in heeft gefaalt. Zou de kerk beter zijn verantwoordelijkheid daarin opnemen, dan zou een sociale zorgstaat niet zó nodig zijn als het nu is. Nog steeds nodig, maar niet zó nodig.
Wij, volgelingen van Jezus, hebben toch zeker een duidelijker mandaat om dat te doen? Civil society als een geheel zou hierin moeten participeren, en actief. Maar vanuit mijn christelijk denken zou ik zeggen dat een humanistisch perspectief in deze ‘zorg/omzien’ te kort zal schieten. Misschien vindt u dat hoogmoedig, ik denk dat het eerder ter verheerlijking van Jezus is als ik dit zeg. Het lichaam van Christus heeft de wereld meer te bieden dan hulp die tot de ziel snijdt. Het woord van God snijdt tot in de geest, scheidt ziel van geest, biedt onderscheiding in de intenties en gedachten van het hart (Heb 4:12).
Wij, volgelingen van Jezus, hebben duidelijk de opdracht gekregen om gerechtigheid en recht als waterstromen te doen vloeien (Amos 5:24). Als mens in een postmoderne samenleving denk ik dat het heel belangrijk is de wortel van de daden goed te hebben. Daarmee zeg ik weer dat ik niet denk dat het een alleenrecht is van de kerk om te handelen in goede daden. Maar laten wij hier voortrekkers in zijn, die humanisten een poepje laten ruiken. Want vanwege onze worteling zijn wij grondiger en effectiever, of zouden wij moeten zijn. Daarom is het droevig dat wij juist zo vaak een grote les te leren krijgen van niet-christenen, die ons al te vaak ver vooruit streven in het omzien naar de ander.
Dit is echter waar het moeilijk wordt. Want dit zal van ons vragen, onze tijd, geld en moeite op te geven om niet alleen ons eigen hachje te redden, maar oprecht bezig te zijn met het discipelen van landen. En niet zo maar tijd geld en moeite, maar waarschijnlijk zal het ons alles kosten. Jezus vraagt immers niet 50% aan het kruis, maar ons hebben en houden dagelijks op te geven om hem achterna te gaan. En hem achterna gaan houdt in omzien, met ontroering bewogen naar de schare die zijn als een kudde schapen zonder herder.
Maar ik denk dat ik tegen het verkeerde publiek aan het prediken ben, aangezien we het redelijk met elkaar eens zijn.
Fritz (vanuit Botswana)
P.S. Hier moet ik ook een kleine frictie in eigen referentiekader toegeven. Mijn neiging is veel meer naar een linkse dan een rechtse politieke kijk.
Sorry dat ik niet eerder reageerde, maar je staat in ieder gaval bij mijn blogrol.
Nog steeds denk ik dat we het niet met elkaar eens zijn. De kerk is totaal niet in staat om overheidstaken over te nemen en moet dat zeer beslist niet willen. Dat zou ook nog eens het omdraaien van de westerse geschiedenis zijn.
Heb jij soms American roots?
Mogelijk praten we langs elkaar heen. Ik laat het er even bij en verders bedankt voor je toelichting.
Oeps, nu zie ik dat ik Jurjen en Fritz door elkaar haal. Kan ook maar één ding tegelijk. Ga weer gauw aan mijn werk. Sorry folks.
Interessante post, waar ik het in grote lijnen wel mee eens ben.
Een Amerikaanse kennis/vriend van me, Eric Asp (http://www.ericasp.com), is voorganger van een kleine gemeente hier in Amsterdam dat op Amerikaans-Evangelische leest geschoeid is. Een andere goede vriend van me, sander, (http://www.sanderchan.nl) zat/zit in deze kerk en heeft veel gesprekken gehad met deze voorganger over homosexualiteit, omdat dit iets was waar hij destijds mee worstelde. Met Sander heb ik veel over het thema van deze post gepraat, maar vooral de gesprekken met Eric (we zitten in een schrijf-groepje samen waar ik hem als niet-voorganger beter heb leren kennen) waren erg interessant voor mij. Hij bevindt zich op het grensvlak van enerzijds de meer Amerikaans-Evangelische, rechtse benadering en visie, en anderzijds de Europese, en zeker in Amsterdam vaak veel liberalere, linkse benadering en visie.
De reden dat ik dit noem is dat beiden een weblog hebben (en met enige regelmaat updaten), en in deze context vooral het weblog van Eric erg interessante stukjes in heeft over de verschillen tussen de VS en ‘Europa’, en hoe hij daar juist mee om probeert te gaan.
He Hilko, Leuk van je horen! Ik zal de blogs die je aanhaalt eens checken… Blijft interessant, de verschillen tussen VS en Europa…
Leuk blog trouwens. Al eens overwogen om geld te verdienen met wesites bouwen?